Biały Logotyp Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku

WIĘCEJ...

Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Post Type Selectors
post

VIDEOTEKA

Jan Marcinkiewicz

urodzony na zesłaniu

Urodzony na zesłaniu

Poruszane tematy: historia rodzinna; postpamięć; Stanisław Marcinkiewicz (ojciec); Wiktoria Marcinkiewicz (matka); Władysław Marcinkiewicz (wuj); życie w łagrach (Workuta, Kołyma); Armia Andersa; żołnierze Andersa (Andersowcy); miś Wojtek; Bitwa o Monte Cassino (18.05.1944); repatriacja do Gdańska (1946); represje wobec Andresowców; represje wobec żołnierzy Armii Krajowej (AK); Kresy Wschodnie (Białoruś – Szczuczyn); deportacje powojenne (31.03/1.04.1951); Czeremchowo (obwód irkucki); zagłębie węgla kamiennego; realia życia w ZSRS (lata 50. XX w.); repatriacja (1955); Państwowy Urząd Repatriacyjny w Nowym Sączu (PUR); Ziemie Odzyskane (Szczecin, Bolesławiec); wymiana rodzin (Niemcy – Rodzina Zimmermannów); realia życia w tzw. PRL-u; Urząd Bezpieczeństwa (UB); relacje międzyludzkie

Miejsce i data nagrania relacji: Białystok / 9.07.2025 r.

Relacja w j. polskim nagrana przez Katarzynę Remżę

Pan Różański
Leszek Franciszek Różański

deportowany

Deportowany 

Poruszane tematy: 

historia rodziny Różańskich: Kazimierz Różański (ojciec); Stanisław i Mieczysław Różańscy (wujkowie); historia wojenna dziadka; represje sowieckie (1939–1941); IV masowa deportacja (20–21.06.1941); wojna niemiecko–sowiecka; atak Niemiec na Drohiczyn (1941); ostrzeliwanie transportów przez Luftwaffe; posiołek Szerstobitowo – rejon Pudino – Narymski Kraj (ZSRS); praca na zesłaniu; amnestia (1941); Kujbyszew; Związek Patriotów Polskich / ZPP; repatriacja (1946); realia życia w powojennej Polsce; Armia Krajowa / AK – Oddział Władysława Łukasiuka „Młota”; konspiracja; donosicielstwo; praca nauczyciela w powojennej Polsce; historia Związku Sybiraków; Koło Związku Sybiraków w Siemiatyczach; pamięć historyczna; kultura pamięci

Miejsce i data nagrania relacji:  Siemiatycze / 27.04.2025 r.

Relacja w j. polskim nagrana przez Katarzynę Remżę

Pan Jose Grycuk
Jose Alfredo González Grycuk

hijo de una deportada

hijo de una deportada
syn deportowanej

Temas:

Walentyna Grycuk Woronitka (madre); hacienda Santa Rosa – León, Guanajuato (1943–1947); niños polacos en México; Historia familiar; identidad polaca; cultura polaca; descubriendo historias familiares y raíces familiares; viaje a Bielorrusia

Poruszane tematy:

Walentyna Grycuk Woronitka (matka); hacjenda Santa Rosa – León, Guanajuato (1943–1947); polskie dzieci w Meksyku; historia rodzinna; polska tożsamość; polska kultura; odkrywanie rodzinnych historii i rodzinnych korzeni; wyjazd na Białoruś

Fecha y lugar de registro del testimonio:  Ciudad de México (México) / 03.11.2023
Miejsce i data nagrania relacji: Miasto Meksyk (Meksyk) / 3.11.2023 r.

Testimonio en español grabado por Piotr Popławski
Relacja w j. hiszpańskim nagrana przez Piotra Popławskiego 

Pani Visser
Alejandra Visser

hija y nieta de deportados

hija y nieta de deportados
córka i wnuczka deportowanych

Temas:

la vida de la madre en la Segunda República Polaca (1918-1939); la vida de su abuelo y su papel entre los seguidores de Józef Piłsudski (1926-1939); deportación de la madre, la abuela y el tío a Siberia (1940); el papel de la abuela en la llamada ejército de Władysław Anders; llegada a Argentina (1948); preservación de la memoria; identidad polaca

Poruszane tematy:

życie matki w II Rzeczpospolitej (1918–1939); życie dziadka i jego rola wśród Piłsudczyków (1926–1939); deportacja matki, babci i wujka na Syberię (1940); rola babci w tzw. Armii Andersa; przyjazd do Argentyny (1948); zachowanie pamięci; polskość

Fecha y lugar de registro del testimonio: Buenos Aires (Argentina) / 29.10.2022
Miejsce i data nagrania relacji: Buenos Aires (Argentyna) / 29.10.2022 r.

Testimonio en español grabado por Wojciech Śleszyński
Relacja w j. hiszpańskim nagrana przez Wojciecha Śleszyńskiego

Pan Denis Gibbs
Dennis Gibbs

deportees son-in-law

Deportees son-in-law
Zięć deportowanych

Topics addressed:

relationship with Dorota Wypych Gibbs; New Zealand; Polish community; family; knowledge of Poland abroad; Polish children in New Zealand (1944); the Pahiatua children; Polish orphans; postmemory; memory; commemoration; Polishness / Polish identity; Polish–New Zealand relations; attitudes of New Zealanders; upbringing; heritage

Poruszane tematy:

relacja z Dorotą Wypych Gibbs; Nowa Zalendia; wspólnota polska; rodzina; wiedza o Polsce za granicą; polskie dzieci w Nowej Zelandii (1944); dzieci z Pahiatua; polskie sieroty; postpamię; pamięć; upamiętnianie; polskość; relacje polsko-nowozelandzkie; stosunek Nowozelandczyków; wychowanie; dziedzictwo

Place and date of recording:  Białystok / 10.12.2025
Miejsce i data nagrania relacji: Białystok / 10.12.2025 r.

Report in English recorded by Katarzyna Remża
Relacja w j. angielskim nagrana przez Katarzyna Remża 

Pani Dorota Gibbs
Dorota Wypych Gibbs

deportees daughter

Deportees daughter
Córka deportowanych

Topics addressed:

life before the war in the Eastern Borderlands; parents’ history: Maria Wypych (née Węgrzyn) and Jan Wypych; deportation Novosibirsk (USSR); life and work in Sybir; amnesty (1941); Anders’ Army ; evacuation; Uzbek SSR – Uzbekistan; Iran; Polish children in New Zealand (1944) ; the children of Pahiatua; Polish orphans; mother’s work in New Zealand; the Polish community in New Zealand; life in exile; preserving Polish identity; Polish House in Wellington; postmemory; memory; commemoration

Poruszane tematy:

życie przed wojną na Kresach Wschodnich; historia rodziców: Maria Wypych (z domu Węgrzyn) i Jan Wypych; deportacja; Nowosybirsk (ZSRS); życie i praca na Sybirze; amnestia (1941); Armia Andersa; ewakuacja; Uzbecka SRS – Uzbekistan; Iran; polskie dzieci w Nowej Zelandii (1944); dzieci z Pahiatua; polskie sieroty; praca matki w Nowej Zelandii; polska społeczność w Nowej Zelandii; życie na emigracji; pielęgnowanie polskości; Dom Polski w Wellington; postpamięć; pamięć; upamiętnianie

Place and date of recording:  Białystok / 10.12.2025
Miejsce i data nagrania relacji: Białystok / 10.12.2025 r.

Report in English recorded by Katarzyna Remża
Relacja w j. angielskim nagrana przez Katarzyna Remża 

Pani Borecka-Koss
Eliza Borecka–Kass

córka, wnuczka i prawnuczka deportowanych

Córka, wnuczka i prawnuczka deportowanych

Poruszane tematy:

Tadusz Chwiedź (1935–2023); tożsamość sybiracka; postpamięć; wspomnienia rodzinne; II masowa deportacja (13.04.1940); życie, praca i warunki na zesłaniu; Kazachska SRS (Pawłodar); doświadczenie dzieci; trauma; edukacja historyczna w okresie tzw. PRL-u; tabu historyczne; działalność Związku Sybiraków; Białostocki Oddział Związku Sybiraków; Międzynarodowy Marsz Pamięci Zesłańców Sybiru (Białystok); wspólnota sybiracka; tradycje sybirackie; upamiętnianie

Miejsce i data nagrania relacji: Białystok / 18.04.2025 r.

Relacja w j. polskim nagrana przez Katarzynę Remżę

Pani Alicia Irene Falskowski
Alicia Irene Falkowski

Ambasador Republiki Argentyny

Ambasador Republiki Argentyny

Poruszane tematy:

Chełmno Lubelskie (Polska); Zarasai (Litwie); deportacje z terenów Litwy; deportacja członków rodziny; prądy intelektualne inspirowane twórczością Jerzego Giedroycia wśród Polonii w Argentynie; nastroje polityczne; stan wiedzy o zsyłkach na Sybir w Argentynie; Dzień Polskiego Osadnika (hiszp. Día del Colono Polaco) – 8 czerwca

Miejsce i data nagrania relacji: Białystok / 12.06.2025 r.

Relacja w j. polskim nagrana przez Katarzynę Remżę

Pani Jadwiga Kurcewicz
Jadwiga Kurcewicz

córka i wnuczka deportowanych

Córka i wnuczka deportowanych

Poruszane tematy:

Areszt dziadka (22.10.1939); więzienie przy ul.  Kopernika w Białymstoku; II masowa deportacja (13.04.1940); Leokadia (babcia), Leokadia Józefowicz (córka); dzieci: Kazimierz Józefowicz, Zygmunt Józefowicz i Stefan Józefowicz; załadunek do wagonów w Białymstoku; transport; Pawłodar (Kazachska SRS); wieś Bogdanówka (7 Auł); praca w sowchozie; kopalnia węgla w Karagandzie; Armia Berlinga, repatriacja (1946); spadochroniarze generała Stanisława Sosabowskiego; operacja Market Garden (17–26.09.1944); życie w Polsce po powrocie z Syberii; UB w Białymstoku

Miejsce i data nagrania relacji: Białystok / 21.08.2025 r.

Relacja w j. polskim nagrana przez Katarzynę Remżę

Pani Jolanta Nitosławska Romer
Jolanta Nitosławska-Romer

wnuczka deportowanych

Wnuczka deportowanych

Poruszane tematy:

Tadeusz Romer (1894–1978); polska polityka okresu dwudziestolecia międzywojennego (1918–1939); polska polityka międzynarodowa – Japonia (1939–1942); Chiune Sugihara (1900–1986); uchodźcy żydowscy; wizy życia; polska placówka dyplomatyczna w Kujbyszewie w ZSRS (1942–1943); pobyt matki Jolanty w obozie dla polskich uchodźców w Afryce; emigracja powojenna: Anglia, Kanada; Uniwersytet Oksfordzki (Anglia); miesięcznik „Kultura” – Instytut Literacki  (Francja – Maisons-Laffitte pod Paryżem); Józef Czapski (1896–1993); brak świadomości tzw. Zachodu o realiach panujących w ZSRS; Jolanta Nitosławska-Romer (ur. 1948); polska tożsamość na emigracji; kultywowanie polskiej tożsamości (IV pokolenie)

Miejsce i data nagrania relacji: Miasto Meksyk (Meksyk) / 06.11.2023 r.

Relacja w j. polskim nagrana przez Piotra Popławskiego

Pan Tadeusz Kosiarski
Tadeusz Kosiarski

deportowany

Deportowany 

Poruszane tematy: 

życie w przedwojennej Warszawie; Centralna Szkoła Policji Państwowej (Mosty Wielkie); agresja sowiecka (1939); II masowa deportacja (13.04.1940); zbrodnia katyńska (1940); sowchozy: Swietlicznoje i Oktiabr– obwód pawłodarski (Kazachska SRS); repatriacja do Warszawy (1946); wpływ Sybiru na patriotyzm; dyskryminacja Sybiraków po wojnie; nauka w szkole kolejowej; ukończenie studiów; podjęcie pracy elektryka; upowszechnianie wiedzy o Sybirze po 1989 roku

Data nagrania relacji:  17.06.2018 r.

Relacja w j. polskim nagrana przez Beatę Mróz 

Pan Tomaszewski
Tadeusz Tomaszewski

deportowany

Deportowany 

Poruszane tematy: 

I masowa deportacja (10.02.1940); posiołki Polenczyta – Taporok – Kwitok; kołchozy: Akurszet i Safronowka (obwód irkucki, rejon Tajszet);  1 Warszawska Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki (1943); pobyt w domu dziecka; pomoc aliancka; opieka medyczna; kontakty z tubylcami (Mordwini); repatriacja do Chojna w okolicach Sczecina (1946); powrót do Polski rodzin wojskowych; odbycie służby wojskowej; podjęcie pracy; zamieszkanie w Świnoujściu; postpamięć; sytuacja Niemców w Polsce po 1945 roku; realia w powojennej Polsce; trauma Sybiru; Związek Sybiraków

Data nagrania relacji:  18.06.2018 r.

Relacja w j. polskim nagrana przez Annę Nowacką  

Pan Juan Silvestre
Juan Silvestre Harasimowicz

hijo de deportados

Hijo de deportados
Syn deportowanych

Temas:

familia Harasimowicz; deportación (1940); la vida cotidiana en Kazajstán; vida del padre de Józef Harasimowicz; ejército de Władysław Anders; batalla de Montecassino; amistad con Józef Ruczewski y Józef Urlewicz; llegada a Argentina (1947); boda con una mujer polaca

Poruszane tematy:

rodzina Harasimowiczów; deportacja (1940); życie codzienne w Kazachstanie; życie ojca Józefa Harasimowicza; Armia Andersa; Bitwa o Monte Cassino; przyjaźń z Józefem Ruczewskim i Józefem Urlewiczem; przyjazd do Argentyny (1947); ślub z Polką

Fecha y lugar de registro del testimonio:  Buenos Aires (Argentina) / 10.11.2022
Miejsce i data nagrania relacji: Buenos Aires (Argentyna) / 10.11.2022 r.

Testimonio en español grabado por Wojciech Śleszyński
Relacja w j. hiszpańskim nagrana przez Wojciecha Śleszyńskiego 

Pani Krystyna Pajon
Krystyna Pajon
(z domu Dziewulska)

nieta de deportados

Nieta de deportados
Wnuczka deportowanych

Temas:

Segunda República Polaca (1918-1939); la vida del abuelo Dziewulski antes de la guerra; deportación a Siberia (1940), ejército de Władysław Anders; desmovilización (Inglaterra), salida a Argentina (1948); preservando la identidad polaca; la importancia de la cultura polaca

Poruszane tematy:

II Rzeczpospolita (1918–1939); życie przed wojną dziadka Dziewulskiego; deportacja na Syberię (1940) , Armia Andersa; demobilizacja (Anglia), wyjazd do Argentyny (1948); zachowanie polskości; znaczenie kultury polskiej

Fecha y lugar de registro del testimonio: Buenos Aires (Argentina) / 10.11.2022
Miejsce i data nagrania relacji: Buenos Aires (Argentyna) / 10.11.2022 r.

Testimonio en español grabado por Wojciech Śleszyński
Relacja w j. hiszpańskim nagrana przez Wojciecha Śleszyńskiego

Pan Jerzy Bołtuć
Jerzy Bołtuć

wnuk deportowanego

Wnuk deportowanego

Poruszane tematy:

Kresy Wschodnie (Lida); agresja sowiecka na Polskę (17.09.1939 r.); historia rodziny Bołtuć (Jan Bołtuć – dziadek, Klara Bołtuć – babcia, Robert Bołtuć – wujek, Henryk Bołtuć – wujek, Jan Bołtuć – ojciec); więzienia sowieckie na Kresach; łagier (Iwdel – ZSRS); II masowa deportacja (13–14.04.1940); Kazachstan (obwód pietropawłowski – kołchoz „Stachanowiec”); Zbrodnia katyńska (1940) – historia Stanisława Bołtucia; życie w Kazachstanie; Armia Andersa; 1946 – repatriacja (Szczecinek); 1 Samodzielna Brygada Spadochronowa gen. Stanisława Sosabowskiego (Wielka Brytania); życie po Sybirze; emigracja do USA

Miejsce i data nagrania relacji: Białystok / 5.04.2025 r.

Relacja w j. polskim nagrana przez Katarzynę Remżę

Pani Teresa Borowska
Teresa Borowska
(z domu Walkiewicz)

urodzona na zesłaniu

Urodzona na zesłaniu

Poruszane tematy: 

historia mamy; IV masowa deportacja (21.06.1941); Barnauł – Bijsk (Kraj Ałtajski); polskie szkoły; polskie przedszkola; polskie sierocińce; Związek Patriotów Polskich / ZPP; praca; choroby; opinie o Rosjanach; powrót do Polski – Białystok (1945); piętno Sybiru; postpamięć;

Data nagrania relacji:  Białystok / 9.11.2011 r.

Relacja w j. polskim nagrana przez Monikę Kościukiewicz

Pan Henryk Bułhak
Henryk Bułhak

deportowany

Deportowany

Poruszane tematy:

ród Bułhaków; ziemiaństwo; Wielkie Księstwo Litewskie; herb Syrokomla; pochodna herbu Habdank; ostatni właściciel majątku Natalewsk w powiecie ihumeńskim; ród Szeremietiewów; rewolucja lutowa (1917); rewolucja październikowa (1917); pokój ryski (1921); dzieciństwo w okresie międzywojennym; Sąd Okręgowy w Nowogródku; Baranowicze; Kresy Wschodnie (przemysł lekki); Eugeniusz Kwiatkowski (1888–1974); szkoła sióstr Nazaretanek; wywózka sędziów i osób związanych z sądownictwem; rozłąka z ojcem; niepodległa Litwa (do czerwca 1940 r.); IV masowa deportacja (czerwiec 1941 r.); odczyt z prywatnych zapisków nazwisk rodzin wywiezionych z terenów: Nowogródek, Baranowicze, Słonim do Aczyńska (Kraj Krasnojarski); wspomnienia Stanisława Marchockiego (w depozycie Biblioteki Narodowej)

Miejsce i data nagrania relacji: Warszawa / 05.03.2025 r.

Relacja w j. polskim nagrana przez Katarzynę Remżę

Pan Hipolit Poplawski
Hipolit Popławski

deportowany

Deportowany 

Poruszane tematy: 

IV masowa deportacja (20.06.1941); kołchoz im. Woroszyłowa (południowy Kazachstan); znajomość z dziećmi w Kazachstanie; opieka ze strony matki; choroby; układ Sikorski-Majski (1941); powrót do Polski (1946); spotkanie z ojcem po powrocie; prześladowanie brata przez UB; podjęcie pracy; zakaz mówienia o Sybirze; działalność w Związku Sybiraków

Miejsce i data nagrania relacji:  Białystok / 21.01.2025 r.

Relacja w j. polskim nagrana przez Katarzynę Remżę