VIDEOTEKA

urodzony na zesłaniu
Urodzony na zesłaniu
Poruszane tematy: historia rodzinna; postpamięć; Stanisław Marcinkiewicz (ojciec); Wiktoria Marcinkiewicz (matka); Władysław Marcinkiewicz (wuj); życie w łagrach (Workuta, Kołyma); Armia Andersa; żołnierze Andersa (Andersowcy); miś Wojtek; Bitwa o Monte Cassino (18.05.1944); repatriacja do Gdańska (1946); represje wobec Andresowców; represje wobec żołnierzy Armii Krajowej (AK); Kresy Wschodnie (Białoruś – Szczuczyn); deportacje powojenne (31.03/1.04.1951); Czeremchowo (obwód irkucki); zagłębie węgla kamiennego; realia życia w ZSRS (lata 50. XX w.); repatriacja (1955); Państwowy Urząd Repatriacyjny w Nowym Sączu (PUR); Ziemie Odzyskane (Szczecin, Bolesławiec); wymiana rodzin (Niemcy – Rodzina Zimmermannów); realia życia w tzw. PRL-u; Urząd Bezpieczeństwa (UB); relacje międzyludzkie
Miejsce i data nagrania relacji: Białystok / 9.07.2025 r.
Relacja w j. polskim nagrana przez Katarzynę Remżę

deportowany
Deportowany
Poruszane tematy:
historia rodziny Różańskich: Kazimierz Różański (ojciec); Stanisław i Mieczysław Różańscy (wujkowie); historia wojenna dziadka; represje sowieckie (1939–1941); IV masowa deportacja (20–21.06.1941); wojna niemiecko–sowiecka; atak Niemiec na Drohiczyn (1941); ostrzeliwanie transportów przez Luftwaffe; posiołek Szerstobitowo – rejon Pudino – Narymski Kraj (ZSRS); praca na zesłaniu; amnestia (1941); Kujbyszew; Związek Patriotów Polskich / ZPP; repatriacja (1946); realia życia w powojennej Polsce; Armia Krajowa / AK – Oddział Władysława Łukasiuka „Młota”; konspiracja; donosicielstwo; praca nauczyciela w powojennej Polsce; historia Związku Sybiraków; Koło Związku Sybiraków w Siemiatyczach; pamięć historyczna; kultura pamięci
Miejsce i data nagrania relacji: Siemiatycze / 27.04.2025 r.
Relacja w j. polskim nagrana przez Katarzynę Remżę

hijo de una deportada
hijo de una deportada
syn deportowanej
Temas:
Walentyna Grycuk Woronitka (madre); hacienda Santa Rosa – León, Guanajuato (1943–1947); niños polacos en México; Historia familiar; identidad polaca; cultura polaca; descubriendo historias familiares y raíces familiares; viaje a Bielorrusia
Poruszane tematy:
Walentyna Grycuk Woronitka (matka); hacjenda Santa Rosa – León, Guanajuato (1943–1947); polskie dzieci w Meksyku; historia rodzinna; polska tożsamość; polska kultura; odkrywanie rodzinnych historii i rodzinnych korzeni; wyjazd na Białoruś
Fecha y lugar de registro del testimonio: Ciudad de México (México) / 03.11.2023
Miejsce i data nagrania relacji: Miasto Meksyk (Meksyk) / 3.11.2023 r.
Testimonio en español grabado por Piotr Popławski
Relacja w j. hiszpańskim nagrana przez Piotra Popławskiego

hija y nieta de deportados
hija y nieta de deportados
córka i wnuczka deportowanych
Temas:
la vida de la madre en la Segunda República Polaca (1918-1939); la vida de su abuelo y su papel entre los seguidores de Józef Piłsudski (1926-1939); deportación de la madre, la abuela y el tío a Siberia (1940); el papel de la abuela en la llamada ejército de Władysław Anders; llegada a Argentina (1948); preservación de la memoria; identidad polaca
Poruszane tematy:
życie matki w II Rzeczpospolitej (1918–1939); życie dziadka i jego rola wśród Piłsudczyków (1926–1939); deportacja matki, babci i wujka na Syberię (1940); rola babci w tzw. Armii Andersa; przyjazd do Argentyny (1948); zachowanie pamięci; polskość
Fecha y lugar de registro del testimonio: Buenos Aires (Argentina) / 29.10.2022
Miejsce i data nagrania relacji: Buenos Aires (Argentyna) / 29.10.2022 r.
Testimonio en español grabado por Wojciech Śleszyński
Relacja w j. hiszpańskim nagrana przez Wojciecha Śleszyńskiego

deportees son-in-law
Deportees son-in-law
Zięć deportowanych
Topics addressed:
relationship with Dorota Wypych Gibbs; New Zealand; Polish community; family; knowledge of Poland abroad; Polish children in New Zealand (1944); the Pahiatua children; Polish orphans; postmemory; memory; commemoration; Polishness / Polish identity; Polish–New Zealand relations; attitudes of New Zealanders; upbringing; heritage
Poruszane tematy:
relacja z Dorotą Wypych Gibbs; Nowa Zalendia; wspólnota polska; rodzina; wiedza o Polsce za granicą; polskie dzieci w Nowej Zelandii (1944); dzieci z Pahiatua; polskie sieroty; postpamię; pamięć; upamiętnianie; polskość; relacje polsko-nowozelandzkie; stosunek Nowozelandczyków; wychowanie; dziedzictwo
Place and date of recording: Białystok / 10.12.2025
Miejsce i data nagrania relacji: Białystok / 10.12.2025 r.
Report in English recorded by Katarzyna Remża
Relacja w j. angielskim nagrana przez Katarzyna Remża

deportees daughter
Deportees daughter
Córka deportowanych
Topics addressed:
life before the war in the Eastern Borderlands; parents’ history: Maria Wypych (née Węgrzyn) and Jan Wypych; deportation Novosibirsk (USSR); life and work in Sybir; amnesty (1941); Anders’ Army ; evacuation; Uzbek SSR – Uzbekistan; Iran; Polish children in New Zealand (1944) ; the children of Pahiatua; Polish orphans; mother’s work in New Zealand; the Polish community in New Zealand; life in exile; preserving Polish identity; Polish House in Wellington; postmemory; memory; commemoration
Poruszane tematy:
życie przed wojną na Kresach Wschodnich; historia rodziców: Maria Wypych (z domu Węgrzyn) i Jan Wypych; deportacja; Nowosybirsk (ZSRS); życie i praca na Sybirze; amnestia (1941); Armia Andersa; ewakuacja; Uzbecka SRS – Uzbekistan; Iran; polskie dzieci w Nowej Zelandii (1944); dzieci z Pahiatua; polskie sieroty; praca matki w Nowej Zelandii; polska społeczność w Nowej Zelandii; życie na emigracji; pielęgnowanie polskości; Dom Polski w Wellington; postpamięć; pamięć; upamiętnianie
Place and date of recording: Białystok / 10.12.2025
Miejsce i data nagrania relacji: Białystok / 10.12.2025 r.
Report in English recorded by Katarzyna Remża
Relacja w j. angielskim nagrana przez Katarzyna Remża

córka, wnuczka i prawnuczka deportowanych
Córka, wnuczka i prawnuczka deportowanych
Poruszane tematy:
Tadusz Chwiedź (1935–2023); tożsamość sybiracka; postpamięć; wspomnienia rodzinne; II masowa deportacja (13.04.1940); życie, praca i warunki na zesłaniu; Kazachska SRS (Pawłodar); doświadczenie dzieci; trauma; edukacja historyczna w okresie tzw. PRL-u; tabu historyczne; działalność Związku Sybiraków; Białostocki Oddział Związku Sybiraków; Międzynarodowy Marsz Pamięci Zesłańców Sybiru (Białystok); wspólnota sybiracka; tradycje sybirackie; upamiętnianie
Miejsce i data nagrania relacji: Białystok / 18.04.2025 r.
Relacja w j. polskim nagrana przez Katarzynę Remżę

Ambasador Republiki Argentyny
Ambasador Republiki Argentyny
Poruszane tematy:
Chełmno Lubelskie (Polska); Zarasai (Litwie); deportacje z terenów Litwy; deportacja członków rodziny; prądy intelektualne inspirowane twórczością Jerzego Giedroycia wśród Polonii w Argentynie; nastroje polityczne; stan wiedzy o zsyłkach na Sybir w Argentynie; Dzień Polskiego Osadnika (hiszp. Día del Colono Polaco) – 8 czerwca
Miejsce i data nagrania relacji: Białystok / 12.06.2025 r.
Relacja w j. polskim nagrana przez Katarzynę Remżę

córka i wnuczka deportowanych
Córka i wnuczka deportowanych
Poruszane tematy:
Areszt dziadka (22.10.1939); więzienie przy ul. Kopernika w Białymstoku; II masowa deportacja (13.04.1940); Leokadia (babcia), Leokadia Józefowicz (córka); dzieci: Kazimierz Józefowicz, Zygmunt Józefowicz i Stefan Józefowicz; załadunek do wagonów w Białymstoku; transport; Pawłodar (Kazachska SRS); wieś Bogdanówka (7 Auł); praca w sowchozie; kopalnia węgla w Karagandzie; Armia Berlinga, repatriacja (1946); spadochroniarze generała Stanisława Sosabowskiego; operacja Market Garden (17–26.09.1944); życie w Polsce po powrocie z Syberii; UB w Białymstoku
Miejsce i data nagrania relacji: Białystok / 21.08.2025 r.
Relacja w j. polskim nagrana przez Katarzynę Remżę

wnuczka deportowanych
Wnuczka deportowanych
Poruszane tematy:
Tadeusz Romer (1894–1978); polska polityka okresu dwudziestolecia międzywojennego (1918–1939); polska polityka międzynarodowa – Japonia (1939–1942); Chiune Sugihara (1900–1986); uchodźcy żydowscy; wizy życia; polska placówka dyplomatyczna w Kujbyszewie w ZSRS (1942–1943); pobyt matki Jolanty w obozie dla polskich uchodźców w Afryce; emigracja powojenna: Anglia, Kanada; Uniwersytet Oksfordzki (Anglia); miesięcznik „Kultura” – Instytut Literacki (Francja – Maisons-Laffitte pod Paryżem); Józef Czapski (1896–1993); brak świadomości tzw. Zachodu o realiach panujących w ZSRS; Jolanta Nitosławska-Romer (ur. 1948); polska tożsamość na emigracji; kultywowanie polskiej tożsamości (IV pokolenie)
Miejsce i data nagrania relacji: Miasto Meksyk (Meksyk) / 06.11.2023 r.
Relacja w j. polskim nagrana przez Piotra Popławskiego

deportowany
Deportowany
Poruszane tematy:
życie w przedwojennej Warszawie; Centralna Szkoła Policji Państwowej (Mosty Wielkie); agresja sowiecka (1939); II masowa deportacja (13.04.1940); zbrodnia katyńska (1940); sowchozy: Swietlicznoje i Oktiabr– obwód pawłodarski (Kazachska SRS); repatriacja do Warszawy (1946); wpływ Sybiru na patriotyzm; dyskryminacja Sybiraków po wojnie; nauka w szkole kolejowej; ukończenie studiów; podjęcie pracy elektryka; upowszechnianie wiedzy o Sybirze po 1989 roku
Data nagrania relacji: 17.06.2018 r.
Relacja w j. polskim nagrana przez Beatę Mróz

deportowany
Deportowany
Poruszane tematy:
I masowa deportacja (10.02.1940); posiołki Polenczyta – Taporok – Kwitok; kołchozy: Akurszet i Safronowka (obwód irkucki, rejon Tajszet); 1 Warszawska Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki (1943); pobyt w domu dziecka; pomoc aliancka; opieka medyczna; kontakty z tubylcami (Mordwini); repatriacja do Chojna w okolicach Sczecina (1946); powrót do Polski rodzin wojskowych; odbycie służby wojskowej; podjęcie pracy; zamieszkanie w Świnoujściu; postpamięć; sytuacja Niemców w Polsce po 1945 roku; realia w powojennej Polsce; trauma Sybiru; Związek Sybiraków
Data nagrania relacji: 18.06.2018 r.
Relacja w j. polskim nagrana przez Annę Nowacką

hijo de deportados
Hijo de deportados
Syn deportowanych
Temas:
familia Harasimowicz; deportación (1940); la vida cotidiana en Kazajstán; vida del padre de Józef Harasimowicz; ejército de Władysław Anders; batalla de Montecassino; amistad con Józef Ruczewski y Józef Urlewicz; llegada a Argentina (1947); boda con una mujer polaca
Poruszane tematy:
rodzina Harasimowiczów; deportacja (1940); życie codzienne w Kazachstanie; życie ojca Józefa Harasimowicza; Armia Andersa; Bitwa o Monte Cassino; przyjaźń z Józefem Ruczewskim i Józefem Urlewiczem; przyjazd do Argentyny (1947); ślub z Polką
Fecha y lugar de registro del testimonio: Buenos Aires (Argentina) / 10.11.2022
Miejsce i data nagrania relacji: Buenos Aires (Argentyna) / 10.11.2022 r.
Testimonio en español grabado por Wojciech Śleszyński
Relacja w j. hiszpańskim nagrana przez Wojciecha Śleszyńskiego

(z domu Dziewulska)
nieta de deportados
Nieta de deportados
Wnuczka deportowanych
Temas:
Segunda República Polaca (1918-1939); la vida del abuelo Dziewulski antes de la guerra; deportación a Siberia (1940), ejército de Władysław Anders; desmovilización (Inglaterra), salida a Argentina (1948); preservando la identidad polaca; la importancia de la cultura polaca
Poruszane tematy:
II Rzeczpospolita (1918–1939); życie przed wojną dziadka Dziewulskiego; deportacja na Syberię (1940) , Armia Andersa; demobilizacja (Anglia), wyjazd do Argentyny (1948); zachowanie polskości; znaczenie kultury polskiej
Fecha y lugar de registro del testimonio: Buenos Aires (Argentina) / 10.11.2022
Miejsce i data nagrania relacji: Buenos Aires (Argentyna) / 10.11.2022 r.
Testimonio en español grabado por Wojciech Śleszyński
Relacja w j. hiszpańskim nagrana przez Wojciecha Śleszyńskiego

wnuk deportowanego
Wnuk deportowanego
Poruszane tematy:
Kresy Wschodnie (Lida); agresja sowiecka na Polskę (17.09.1939 r.); historia rodziny Bołtuć (Jan Bołtuć – dziadek, Klara Bołtuć – babcia, Robert Bołtuć – wujek, Henryk Bołtuć – wujek, Jan Bołtuć – ojciec); więzienia sowieckie na Kresach; łagier (Iwdel – ZSRS); II masowa deportacja (13–14.04.1940); Kazachstan (obwód pietropawłowski – kołchoz „Stachanowiec”); Zbrodnia katyńska (1940) – historia Stanisława Bołtucia; życie w Kazachstanie; Armia Andersa; 1946 – repatriacja (Szczecinek); 1 Samodzielna Brygada Spadochronowa gen. Stanisława Sosabowskiego (Wielka Brytania); życie po Sybirze; emigracja do USA
Miejsce i data nagrania relacji: Białystok / 5.04.2025 r.
Relacja w j. polskim nagrana przez Katarzynę Remżę

(z domu Walkiewicz)
urodzona na zesłaniu
Urodzona na zesłaniu
Poruszane tematy:
historia mamy; IV masowa deportacja (21.06.1941); Barnauł – Bijsk (Kraj Ałtajski); polskie szkoły; polskie przedszkola; polskie sierocińce; Związek Patriotów Polskich / ZPP; praca; choroby; opinie o Rosjanach; powrót do Polski – Białystok (1945); piętno Sybiru; postpamięć;
Data nagrania relacji: Białystok / 9.11.2011 r.
Relacja w j. polskim nagrana przez Monikę Kościukiewicz

deportowany
Deportowany
Poruszane tematy:
ród Bułhaków; ziemiaństwo; Wielkie Księstwo Litewskie; herb Syrokomla; pochodna herbu Habdank; ostatni właściciel majątku Natalewsk w powiecie ihumeńskim; ród Szeremietiewów; rewolucja lutowa (1917); rewolucja październikowa (1917); pokój ryski (1921); dzieciństwo w okresie międzywojennym; Sąd Okręgowy w Nowogródku; Baranowicze; Kresy Wschodnie (przemysł lekki); Eugeniusz Kwiatkowski (1888–1974); szkoła sióstr Nazaretanek; wywózka sędziów i osób związanych z sądownictwem; rozłąka z ojcem; niepodległa Litwa (do czerwca 1940 r.); IV masowa deportacja (czerwiec 1941 r.); odczyt z prywatnych zapisków nazwisk rodzin wywiezionych z terenów: Nowogródek, Baranowicze, Słonim do Aczyńska (Kraj Krasnojarski); wspomnienia Stanisława Marchockiego (w depozycie Biblioteki Narodowej)
Miejsce i data nagrania relacji: Warszawa / 05.03.2025 r.
Relacja w j. polskim nagrana przez Katarzynę Remżę

deportowany
Deportowany
Poruszane tematy:
IV masowa deportacja (20.06.1941); kołchoz im. Woroszyłowa (południowy Kazachstan); znajomość z dziećmi w Kazachstanie; opieka ze strony matki; choroby; układ Sikorski-Majski (1941); powrót do Polski (1946); spotkanie z ojcem po powrocie; prześladowanie brata przez UB; podjęcie pracy; zakaz mówienia o Sybirze; działalność w Związku Sybiraków
Miejsce i data nagrania relacji: Białystok / 21.01.2025 r.
Relacja w j. polskim nagrana przez Katarzynę Remżę